CHOOSE YOUR LANGUAGE
  • Որոնում Որոնում
×
Դիտումների քանակ36

Պատմության սև շրջանակը

Պատմության սև շրջանակը

Պատմության ընկալման համար խիստ կարևոր նշանակություն ունի տարածության և ժամանակի փոխկապակցվածության հանգամանքը: Եթե խոսում ենք Հայոց պատմություն և Հայաստանի պատմություն եզրույթների մասին, ապա երկրորդի դեպքում այն դժվար թե կարողանա լավագույնս արտացոլվել:

Եթե Հայաստանի պատմությունը գլխավորապես տեղավորվում է տարածական ընկալման համատեքստում, ապա դա կլինի խիստ նեղ մոտեցում: Հայկական լեռնաշխարհին զուգահեռ նույն ժամանակաշրջանում հայերը ծավալել են բազմաբովանդակ գործունեություն:

Օրինակ, չնայած նրան, որ չկար հայոց պետականություն, սակայն, համաշխարհային առևտրի կարևորագույն դերակատարներ համարվում էին նաև հայերը, հայերեն առաջին գիրքը տպագրվել է Հայաստանի սահամններից դուրս, հայոց կրթության, գիտության և մշակութային բազմաթիվ կենտրոններ ևս գտնվել և այժմ էլ գտնվում են Հայաստանի սահմաններից դուրս: Կիլիկյան Հայաստանը ստեղծվել է պատմական Հայաստանի սահմաններից դուրս: Երբ մենք օգտագործում ենք Հայաստանի պատմություն եզրույթը, ապա կտրում ենք տարածաժամանակային ընկալման կապը:

Մովսես Խորենացին գրեց Հայոց պատմությունը, որն ընդհանրական աշխատանք է: Այն ընդհանրացնում է և տարածություն և ժամանակ:

Բերեմ մի օրինակ:

Աքեմենյան Դարեհ արքան իր Բեհիսթունյան արձանագրության մեջ հիշատակում է Հայաստանը, հայերի դեմ մղած կատաղի մարտերը: Խոսքը գնում է Հայաստանի տարածքի և հայերի մասին: Բայց նույն այդ Բեհիսթունյան արձանագրության մեջ, Դարեհ Առաջինը հիշատակում է, որ նույն ժամանակահատվածում Բաբելոնում իրեն արքա էր հռչակել հայազզգի Արախան՝ Հալդիտայի որդին: Այդ փաստը խիստ կարևոր է հայոց պատմության համար: Եթե մենք սկսենք մտածել, թե ինչու՞ և ինչպե՞ս հայազգի Արախան կարող էր Բաբելոնում իրեն հռչակել թագավոր, ի՞նչ գործ ուներ հայը Բաբելենում, ապա դա կարող է հայոց պատմության այդ կարևոր շրջանի համար մի շարք հետաքրքիր հարցադրումներ բերել: Եվ եթե մենք հայերի պայքարը Դարեհի դեմ և Արախայի ապստամբությունը նույն արքայի դեմ Բաբելոնում քննարկենք նաև ժամանակի մեջ, ապա խիստ շահեկան դիրքում կլինենք, ինչը չէր լինի, եթե միայն կենտրոնանանյինք Հայաստանի վրա:

Հիշո՞ւմ եք, մի իմաստալից պատմություն կա, երբ իմաստունը հրավիրում է իր աշակերտներին ու մի սպտակ թուղթ ցույց տալիս, որի մեջտեղում սև շրջանակ է: Իմաստունի այն հարցին, թե ինչ են տեսնում, աշակերտները պատասխանում են, որ տեսնում են սև շրջանակ: Որվհետև նրանք կենտրոնացել էին միայն սև շրջանակի վրա և չէին նկատել նրա շուրջը գտնվող սպիտակ հատվածը: Հայոց պատմությունը սպիտակ թուղթն է սև շրջանակով, որտեղ մենք ունենք համակողմանի ընկալում, իսկ Հայաստանի պատմություն եզրույթը մեզ կկենտրոնացնի միայն սև շրջանակի վրա:

Միքայել Բադալյան. «Էրեբունի» արգելոց-թանգարանի տնօրեն, ուրարտագետ

  • Լրահոս
  • Close
Ալիևը Հակադարձել Է Մակրոնին՝ Ադրբեջանը Հայաստանի Վրա Հարձակվելու Մտադրություն Չունի

28-02-2024 | 17:33

Ալիևը հակադարձել է Մակրոնին՝ Ադրբեջանը Հայաստանի վրա հարձակվելու մտադրություն չունի
Ադրբեջանը Հհ Ողջ Տարածքը Ներկայացնում Է Որպես «Արևմտյան Ադրբեջան»՝ Նպատակը Տարածաշրջանում Լшրվածության Պահպանումն Է, Այնուամենայնիվ, Հհ-Ն Հանձնառու Է Խաղաղության Օրակարգին․ Միրզոյան

28-02-2024 | 08:29

Ադրբեջանը ՀՀ ողջ տարածքը ներկայացնում է որպես «Արևմտյան Ադրբեջան»՝ նպատակը տարածաշրջանում լшրվածության պահպանումն է, այնուամենայնիվ, ՀՀ-ն հանձնառու է խաղաղության օրակարգին․ Միրզոյան
Ամն-Ը Շարունակում Է Հայաստանին Եւ Ադրբեջանին Խաղաղության Կոչ Անել․ Միլլեր

28-02-2024 | 08:25

ԱՄՆ-ը շարունակում է Հայաստանին և Ադրբեջանին խաղաղության կոչ անել․ Միլլեր
Իրանի Ու Թուրքիայի Ռազմավարական Փոխգործակցության Դեֆիցիտը

28-02-2024 | 08:22

Իրանի ու Թուրքիայի ռազմավարական փոխգործակցության դեֆիցիտը
Գյումրու Կանգառները՝ Հայ Հանճարների Դիմանկարներով․ Փոխքաղաքապետի Նոր Մտահղացումը

28-02-2024 | 08:20

Գյումրու կանգառները՝ հայ հանճարների դիմանկարներով․ փոխքաղաքապետի նոր մտահղացումը
Кто Проектанты Новой Конституции

28-02-2024 | 08:17

КТО ПРОЕКТАНТЫ НОВОЙ КОНСТИТУЦИИ
88-Ամյա Ալեն Դելոնից 72 Միավոր Հրազեն Է Առգրավվել

28-02-2024 | 08:07

88-ամյա Ալեն Դելոնից 72 միավոր հրազեն է առգրավվել
Հայաստանը Հապկ-Ին Չի Տեղեկացրել Իր Մտադրությունների Մասին

28-02-2024 | 08:02

Հայաստանը ՀԱՊԿ-ին չի տեղեկացրել իր մտադրությունների մասին
Վահագն Խաչատուրյանն Իր Այցն Իրաք Պատմական Ձեռքբերում Է  Համարում

27-02-2024 | 22:14

Վահագն Խաչատուրյանն իր այցն Իրաք պատմական ձեռքբերում է համարում
Ուկրաինան Կորցրել Է Ավելի Քան 444 Հազար Զինվորականի. Շոյգու

27-02-2024 | 20:37

Ուկրաինան կորցրել է ավելի քան 444 հազար զինվորականի. Շոյգու
Միջազգային Հանրությունը Պետք Է Գործարկի Բոլոր Մեխանիզմները՝ Կանխելու Սումգայիթի Նման Ոճրագործությունների Կրկնությունը. Հհ Ագն

27-02-2024 | 13:28

Միջազգային հանրությունը պետք է գործարկի բոլոր մեխանիզմները՝ կանխելու Սումգայիթի նման ոճրագործությունների կրկնությունը. ՀՀ ԱԳՆ
Վարչապետը Տիկնոջ Հետ Աշխատանքային Այցով Ժամանել Է Աթենք

27-02-2024 | 12:53

Վարչապետը տիկնոջ հետ աշխատանքային այցով ժամանել է Աթենք
Ես Դժվարանում Եմ Հասկանալ, Թե Ինչու Է Ադրբեջանի Նախագահը Պատվիրել Այս Վանդալիզմը

27-02-2024 | 12:45

Ես դժվարանում եմ հասկանալ, թե ինչու է Ադրբեջանի նախագահը պատվիրել այս վանդալիզմը
Սգում Ենք 1988 Թվականին Սումգայիթում Բոլոր Սպանվածներին Եւ Մեր Զորակցությունն Ենք Հայտնում Զոհերի Ընտանիքներին

27-02-2024 | 12:41

Սգում ենք 1988 թվականին Սումգայիթում բոլոր սպանվածներին և մեր զորակցությունն ենք հայտնում զոհերի ընտանիքներին
Փորձել Են Բագրատաշենի Անցակետով Ապօրինի Արտահանել 29,5 Միլիոն Ռուբլի

27-02-2024 | 11:54

Փորձել են Բագրատաշենի անցակետով ապօրինի արտահանել 29,5 միլիոն ռուբլի

Նմանատիպ լուրեր

Ալիևը հակադարձել է Մակրոնին՝ Ադրբեջանը Հայաստանի վրա հարձակվելու մտադրություն չունի

Տարածաշրջանային լուրեր

Calendar28-02-2024

Ադրբեջանը ՀՀ ողջ տարածքը ներկայացնում է որպես «Արևմտյան Ադրբեջան»՝ նպատակը տարածաշրջանում լшրվածության պահպանումն է, այնուամենայնիվ, ՀՀ-ն հանձնառու է խաղաղության օրակարգին․ Միրզոյան

Տարածաշրջանային լուրեր

Calendar28-02-2024

ԱՄՆ-ը շարունակում է Հայաստանին և Ադրբեջանին խաղաղության կոչ անել․ Միլլեր

Տարածաշրջանային լուրեր

Calendar28-02-2024

Իրանի ու Թուրքիայի ռազմավարական փոխգործակցության դեֆիցիտը

Տարածաշրջանային լուրեր

Calendar28-02-2024

Գյումրու կանգառները՝ հայ հանճարների դիմանկարներով․ փոխքաղաքապետի նոր մտահղացումը

Լուրեր

Calendar28-02-2024

КТО ПРОЕКТАНТЫ НОВОЙ КОНСТИТУЦИИ

Տարածաշրջանային լուրեր

Calendar28-02-2024

88-ամյա Ալեն Դելոնից 72 միավոր հրազեն է առգրավվել

Միջազգային լուրեր

Calendar28-02-2024

Հայաստանը ՀԱՊԿ-ին չի տեղեկացրել իր մտադրությունների մասին

Տարածաշրջանային լուրեր

Calendar28-02-2024